२०४३ सालको भदौरे झरीमा रुझ्दै र भिज्दै म चौतारा पुगेको थिएँ । लोकसेवा आयोगको परीक्षा पास गरी जिल्ला प्रशासन कार्यालय चौतारामा सह–लेखापालको नियुक्ति लिन गएको हुनाले त्यो मौसमी प्रतिकूलताले मेरो मनलाई प्रफुल्ल हुनबाट रोक्न सकेको थिएन । अझ बाटैमा सँगै खरिदार पदमा नियुक्ति लिन जान लागेका भक्तिराम अर्याललाई साथीको रूपमा पाएपछि त म झन् मख्ख परेको थिएँ (http://kedaracharya.com.np/archives/251) । २०४४ सालको चैतसम्म त्यहीँ बसेर नेपाल राष्ट्र बैंकको प्रधान सहायक पदमा जागिर खान आएपछि फेरि फर्केर चौतारा गइएन । गइएन भन्दा पनि डेराका व्यक्तिगत सामान लिन र डेराभाडा मिलाउन एकदिन बोधकुमार घिमिरे र म चौतारा गएका थियौं । त्यो बाजि जाँदा बिहान गयौं, बेलुका फर्क्यौं । राति बास बसिएन । राष्ट्र बैंकमा ३० वर्ष जागिर खाएर अवकाश पाएपछि पनि चौताराको सम्झना कम भएन । १९ वर्षको उमेरमा जागिरे भएर टेकेको धरतीको न्यानो मुटुसम्मै पुगेको थियो । जिल्ला प्रशासन कार्यालयको टाँडे घर र त्यसको भुइँ तलामा रहेको आफ्नो कार्यकक्षको झझल्को लागिरहन्थ्यो । चौताराको त्यो डेढ वर्षे बसाइको सम्झना मलाई हरदम आइरहन्थ्यो । अखबारमा चौताराको खबर देख्दा आँखा तानिन्थे । कुरैकुरामा कसैले आफ्नो घर चौतारा मात्र होइन, सिन्धुपाल्चोक बताउँदा पनि मन रोमाञ्चित हुन्थ्यो र थप गफिन्थें । काठमाडौंबाट चौतारासम्म जानको लागि अरनिको राजमार्गको वनदेउ (दोलालघाटभन्दा अलि पर)सम्म पिच थियो । त्यसपछि चौतारासम्म नै

‘मिस्टर आचार्य, आर यु रिटायर्ड ?’ अवकाश पाएर श्रीमतीसहित घुमफिरका लागि मलेसियाको क्वालालम्पुर पुगेको थिएँ । बटुकेभ लैजानका लागि हामीलाई लिन होटलको लबीमा आएकी पथप्रदर्शक तथा ड्राइभर मोनिकाले अलिपर राकेको गाडीमा नपुग्दै बाटैमा यो प्रश्न गरेकी थिई । राष्ट्र बैंकमा तीस वर्ष काम गरेको आधारमा मैले एकाउन्न वर्षमा अवकाश पाएको थिएँ । पातलो शरीर र उतिसारो नफुलेको कपालको कारण म त्यति बुढो जस्तो पनि देखिन्नथेँ (यो तथ्यचाहिँ विवादित पनि हुनसक्छ, आफूलाई लागेको भने त्यही हो) । काठमाडौंमा मैले अवकाश पाएको कुरा सुनाउँदा धेरै जना मेरो उमेर र अवस्थाको कारण पत्याउँदैनथे । मैले पत्यार पारेपछि ‘हेर, काम गर्ने उमेर हुँदाहुँदै रिटायर’ भनेर सहानुभूति दिन्थे । सहानुभूतिका यस्ता गुलिया कुरा सुन्न बानी परेका मेरा यी कानमा मोनिकाले सोझै ‘तपाईं रिटायर्ड हो नि !’ भनेर ठोकुवाको शैलीमा प्रश्न सोधेपछि म हतप्रभ भएको थिएँ । साँच्चै, त्यो प्रश्नले मलाई लल्याकलुलुक पार्‍यो । मैले उसलाई हेरेँ । ऊ निकै ढुक्क देखिन्थी । ऊ ओठमा स्मित मुस्कान छरेर दायाँ हातको चोर औंलाले कारको साँचो घुमाउँदै थिई । मानौ मनमनै भनिरहेकी थिई, ‘हामी एक नजरमा मान्छे चिन्छौं । मैले भनेको मिल्यो कि मिलेन त, मिस्टर आचार्य !’ ‘हो, तर कसरी थाहा पाउनु भो !’ मैले आफूलाई सीआईडी (भारतीय सिरियल) को एसीपी प्रद्युम्नको अघि परेको अपराधी जस्तै महसुस

जिल्ला (प्रशासन) कार्यालय, चौतारामा सहलेखापाल भएपछि म निकै खुशी थिएँ । संसारमा मैले खुट्टा टेक्ने ठाउँ भेटेको थिएँ । अब जीवनले एउटा बाटो लियो जस्तो लागेको थियो । त्यस बेला पढाइ प्राइभेटमै सीमित थियो, जागिर थिएन र बुवाको छ महिनाअघि देहान्त भएको थियो । यसरी अँध्यारो सुरूङमा पसेको जिन्दगीले प्रकाश भेटेको थियो । अब सरुवा गराएर काठमाडौं जाऊँला र पढौला भन्ने सोचेको थिएँ । मेरा लागि अब सबै दुःख माटोमा मिलिसकेका थिए । 2043 सालको भदौमा जागिरे भएपछि ममा अर्कै आँट आएको थियो । मेरो सहलेखापालको जागिर थियो र जिल्ला कार्यालयमा लेखापालको दरबन्दी थियो ।यसो हुँदा मैले लेखापालले लाए अह्राएको काम गर्दा पुग्नुपर्ने हो । तर लेखापालले राजीनामा दिने सुर कसिसकेका रहेछन् र उनको कार्यालयमा उपस्थिति पनि नियमित रहेनछ । भक्तपुरका बूढा मान्छेलाई किन हो सिन्धुपाल्चोक पठाइदिएको रहेछ । त्यसैले उनी जागिर छोड्ने विचारमा रहेछन् । केही समयको सहकार्यबाट उनी रसिला बूढा हुन् भन्ने त थाहा भयो । तर राजीनामा स्वीकृत भएकाले उनी घर गइहाले । लेखापालको टुंगो नभएको हुनाले त्यहाँको लेखा फाँट भने एक जना खरिदारले चलाइराखेका थिए । सहलेखापाल पनि कोही थिएनन् । अब सहलेखापालको रुपमा म हाजिर भएपछि लेखा म एक्लैले चलाउनुपर्ने भयो । मैले उनै खरिदार साहेबबाट चार्ज बुझे, उनीबाटै काम सिकें । म नागरिकता बनाउन

आज चैत 14 गते । पोहोर आजैको दिन मैले नेपाल राष्ट्र बैंकको तीस वर्षे सेवा अवधि पूरा गरी अवकाश पाएको थिएँ । आजबाट त्यसको एक वर्ष पुग्यो र दुईमा टेक्यो । त्यसैले आज त्यसको वार्षिकोत्सव ! पहिलो वार्षिकोत्सव ! अवकाश पाएकेमा विदेशमा भएका साथीहरुले बधाई दिइरहेका छन् तर नेपाली परिप्रेक्ष्यमा अवकाश प्रिय शब्द होइन । फेरि पनि, जागिरे जीवनको लागि अभिन्नप्रायः शब्द हो । जीवनमा आउने सबै क्षणहरु जस्तै जागिरेको जीवनमा अवकाश पनि आउँछ । अवकाशले दैनिक दिनचर्यामा विचलन ल्याउँछ, आय घटाउँछ र शक्तिबाट हटाउँछ । बाँकी संसारसितको सम्पर्क पनि अवकाशपछि घट्दै जाँदो रहेछ र जीवन पनि एकाकी जस्तो हुँदो रहेछ । तर त्यसले दिने राम्रा कुरा पनि छन् । त्यसले फुर्सद दिन्छ । सरकारी जागिरेले पेन्सन पनि पाउँछन्, मैले पनि पाएँ । जागिर खाँदा जोगाएर विभिन्न कोषमा राखेका रकम र संस्थाले अवकाश पाए वापत दिने रकम पनि उपलब्ध हुन्छ । मलाई पनि भयो । गुमेका कुराको क्षतिपूर्ति पाएका कुराबाट गर्दै जीवनलाई अघि बढाउनु पर्छ क्यारे ! म पनि त्यसैका लागि प्रयास गरिरहेको छु । चैतमा मैले अवकाश पाएपछि वैशाखमा हामी बुढाबुढी (मुना र म) विदेश घुमघाममा निस्कियौं । मलेसियाको क्वालालम्पुर, सिंगापुर र इन्डोनेसियाको बाली हाम्रा गन्तव्य रहे । यी तीनै ठाउँ म पनि यसअघि गएको थिइन, मुनाको त पासपोर्टमा