आज बिहान म उठ्दा पानी परिरहेको रहेछ । केही हप्ताबाट नै दिन धुम्मिएको छ । शायद प्रिमनसुनको समय भएर होला । वैशाखको महिनामा पनि चिसो महसुस भइरहेको छ । अझै घाम ताप्‍न मन लाग्छ । तर घाम उति लागिरहेको छैन । दिन नै अँध्यारो लागिरहेको छ । कोरोना संक्रमणको दोस्रो लहरले ल्याएको त्रासदीको कारण मन पनि धुम्मिएको नै छ । हालसम्म आफू स्वस्थ नै रहे पनि आफन्त र चिनजानका मानिसहरू संक्रमणको चपेटामा छन् । तिनको चिन्ताले मनलाई जकडेर राखेको छ । आफैंलाई भोलि केही होला कि भन्ने त्रासले मनमा डेरा जमाएको मात्र हैन, घर नै बनाएको छ । मन पनि अँध्यारै छ, अहिले । हुन पनि कोरोनाको दोस्रो लहर पहिलो लहरभन्दा बढी भयावह देखियो । पहिलो लहरमा संक्रमण कम थियो, अस्पतालमा भर्नाको सुविधा थियो । निःशुल्क जाँचको व्यवस्था थियो । सरकारले नै उपचार गरेको थियो । कुनै समुदायमा कोरोना देखियो भने सरकारी स्वास्थ्य टोली गएर आवश्यक सेवा दिएका थिए । मृत्युदर कम थियो । सामान्यतयाः कुनै दीर्घरोग नभएका तन्नेरीहरूको ज्यान कोरोनाले लिन सकेको थिएन । मानिसमा निकै त्रास भएका कारण सुरक्षाका मापदण्डको पालना पनि अपेक्षाकृत राम्ररी भएको थियो । लकडाउन पनि दुई चरणमा लामो समयसम्म लगाइयो । त्यसैले कोरोनाको पहिलो लहरमा जनधनको क्षति कमै भयो भन्न सकिन्छ । कोरोनाको दोस्रो

२०७६ सालको चैत ११ बाट सुरू भएको लकडाउन आजका दिनसम्म पनि जारी छ । कोरोना सुरू भएको चीनको बुहानमा लकडाउन खुला भयो । त्यसपछि कोरोनाबाट आक्रान्त भएको युरोपले पनि लकडाउनलाई खुकुलो बनाइसकेको छ । अमेरिका, कोरिया, सिंगापुर र केही युरोपेली देशहरूले भने लकडाउन विना नै कोरोना नियन्त्रण गरे । भारतमा पनि लकडाउन जारी छ तर यही जुन १ (जेठ १९) बाट आर्थिक कारोबारलाई अलि सजिलो पारिएको छ । नेपालमा पनि जेठ १८ गते म्याद थपिएको आठौं चरणको लकडाउन (२०७७ जेठ २१-३२) को स्वरूपमा केही परिवर्तन गरिने कुरा थियो तर अहिलेसम्म कुनै खबर पाउन सकिएको छैन । लकडाउन घोषणा गरिएसँगै अन्तर्राष्ट्रिय हवाई यातायात र सीमा बन्द गरियो ।  सीमा बन्द गरिए पनि भारतसँग खुला सिमाना भएको र घर फर्कन चाहने नेपालीलाई रोकिरहन उचित नदेखिएका कारण भारतबाट नेपाल आउनलाई रोक्न सकिएन । स्वदेश फर्कन चाहने हजारौंका लागि क्वारेन्टाइनको उचित व्यवस्थापन हुन सकेन । संक्रमित व्यक्तिको सम्पर्कमा आएका व्यक्तिको पहिचान र परीक्षणलाई व्यापक बनाउन सकिएन । त्यसैले कोरोना अलि फैलियो पनि । कोरोना संक्रमितका लागि व्यवस्था गरिएका अस्पतालका बेड अब भरिन लागेका छन् ।संक्रमण दर दैनिक करिब २०० मा पुगेको छ र गएको एक सातामा नै संक्रमितको संख्या दोब्बर भई २,३०० पुगिसकेको छ । कोरोनाको कारण हालसम्म ९ जनाले ज्यान गुमाइसकेका छन् ।

कोरोना भाइरसको सन्त्रास बढिरहेको अहिलेको समयमा फोक्सो फेरि मेरो मनसचर्चाको ज्वलन्त विषय भएको छ । यस अघि आएका स्वाइन फ्लु, बर्ड फ्लू, सार्स, मार्स जस्तै कोरोना भाइरसले नोक्सान पार्ने मुख्य अङ्ग फोक्सो नै रहेछ । उसो त सबै खाले रूघाखोकीदेखि न्यूमोनिया, ब्रोङ्काइटिस, क्षयरोग र दमले पनि त्यतै घर बनाइरहेका थिए । हामीले पनि धुमपान गरेर त्यहीँ चोट पुर्‍याइरहेका थियौं । कोरोना भाइरसको त आक्रमणको पहिलो केन्द्र नै त्यहीं रहेछ । हामीलाई प्राणवायु दिएर जीवित राख्ने फोक्सोमा नै कोरोना संक्रमणले हानि पुर्‍याउने रहेछ । यो महामारीको पृष्ठभूमिमा म मनमनै मेरो फोक्सोलाई छाम्छु । यो अलि कमजोर छ । सानामा न्युमोनियाले हिर्काएर हो, युवामा चिसोले कठ्याङ्ग्रिएर हो वा समयमै यसमा परेका असरका संकेतलाई बुझी उपचार नगरेर हो, यो सबुत रहेको छैन । अरूले सास लिन सक्ने हावामा पनि यो निस्सासिन्छ । समय समयमा डाक्टरलाई देखाएर र नियमित औषधि लिएर मैले यसबाटै काम चलाइराखेको छु । यो कमजोर भएकाले आफ्नै अन्तप्रेरणाले काम गर्न सक्दैन । यसलाई बाहिरबाट प्रेरणा चाहिन्छ । आज धेरै देशले सीमित सार्वभौमसत्ताको अभ्यास गरिरहेका छन् र बाह्य प्रेरणाले काम गरिरहेका छन् भन्ने सुनेको छु । मेरो फोक्सोले पनि त्यस्तै सीमित सार्वभौमसत्ताको अभ्यास गरेको छ । अलिअलि आफैं सास फेर्छ । अलिअलि बाहिरी प्रभाव पारेर बलजफ्ती सास फेराउनु पर्छ । कहिलेकाहीं

लकडाउनको समयमा म महाभारत टेलिभिजन श्रृंखला हेर्दैछु । छोरा देवव्रतलाई लिएर पत्नी गङ्गा स्वर्ग फर्केपछि शान्तनु एक्लै हुन्छन् । यसैबीचमा गङ्गाले युवा र शिक्षादीक्षा प्राप्त गरेका देवव्रत शान्तनुलाई फर्काउँछिन् तर आफू पूर्ववत् शान्तनुको पत्नी भएर बस्न अस्वीकार गर्छिन् । छोरा देवव्रत प्राप्त भए पनि शान्तनुकी रानी भने हुन्नन् । शान्तनुले देवव्रतलाई युवराज समेत घोषित गर्छन् । यसैबीचमा एक दिन सिकार खेल्न जाँदा एक जना सुन्दरी नाविक युवतीसँग शान्तनुको भेट हुन्छ । उनी सत्यवती हुन्छिन् । परासर ऋषिसँगको संसर्गपछि शरीरबाट माछाको गन्धको ठाउँमा एक योजनसम्म सुगन्ध फैलाउने ती युवतीले अधवैंशे एक्ला राजालाई मोहित पार्छिन् । राजा शान्तनु लामो हिचकिचाहटपछि सत्यवतीलाई विवाहको प्रस्ताव राख्छन् । तर ती युवती आफ्नो विवाहको निर्णय गर्ने जिम्मा आफ्नो बुवासँग रहेको भनेर निर्णय दिनबाट पन्छिन्छिन् । राजा सुन्दरीको बुवा दासराजको घरमा जान्छन् । तर राजा आफ्नी छोरीको छोरा राजा हुनुपर्ने सर्त राख्छन् । हुनेवाला ससुराको कुरा सुनेर राजा शान्तनुको सातो उड्छ । जेठी पत्नी गङ्गातर्फ लक्का जवान छोरा भएका र तिनलाई युवराज पनि घोषित गरिसकिएको अवस्थामा अब विवाह हुने रानीबाट जन्मने बच्चोलाई राजा बनाउने सर्तमा विवाह गर्नु उचित थिएन । उनी त्यहाँबाट फनक्क फर्कन्छन् अनि सिकार क्याम्पमा झोक्राएर उनको दिन बित्न थाल्छ । आफ्नो बाबुको चिन्ताको कारण पत्ता लगाउन देवव्रतलाई सकस नै पर्‍यो । तर बाबु शान्तनुको

कोरोना भाइरसबाट मानिसमा लाग्ने कोभिड-१९ नाम दिइएको रोगका कारण अहिले विश्व संत्रस्त छ । वैशाख ३ गते बिहान यो ब्लग लेखिरहँदा १९,९७,९०६ संक्रमित भएका छन् जसमध्ये १,२६,६०० को मृत्यु भइसकेको छ । ४,७८,५५७ भने निको भएर घर फर्केका छन् । यसरी हेर्दा १३,९२,७४९ जना अहिले कोभिड-१९ सँग जीवनमृत्युको युद्ध लडिरहेका छन् । विश्वभर संक्रमण फैलँदो छ, मृतकको संख्या बढिरहेको छ । यसको खोप र विश्वसनीय उपचार पत्ता लागेको छैन । खोप पत्ता नलगाई यस रोगलाई रोक्न नसकिने कुरा विश्व स्वास्थ्य संगठनले बताइसकेको छ । स्वास्थ्य उपकरणको अभाव भएको कारण आवश्यक चिकित्सकीय सेवा पुर्‍याउन सकिएको छैन । सरुवा रोग भएकाले यसलाई फैलन नदिन लकडाउनको नीति करिब विश्वभर अवलम्बन गरिएको छ । कोभिड-१९ को कारक रहेको भाइरसको उत्पत्तिको कारण जे भए पनि, निदान जसरी र जहिले पत्ता लागे पनि यसले अहिले सारा दुनियाँलाई मृत्युको भयबाट संत्रस्त पारिरहेको छ । जन्मपछि मृत्यु अनिवार्य छ । तर यही मृत्युको डर हरेक जीवको लागि सबैभन्दा ठुलो डर देखिएको छ । मनिसको जीवनमा पनि यही सत्य हुनुपर्छ । त्यसैले त हिंसा सबैभन्दा ठुलो अपराध हो, मृत्यु दण्ड सबैभन्दा ठुलो दण्ड । बोध विक्रम अधिकारीले सम्पादन गरेका दन्त्यकथाहरू सम्झन खोज्छु । पात्रको नाम र कथानकको श्रृंखला त बिर्सेछु तर केही मूल प्रवृत्ति सम्झन्छु । राजकुमारहरू वीर र